De 5 oudste cafés van Nederland (en waarom je er deze winter naartoe moet)

In dit artikel lees je welke vijf cafés de oudste van Nederland zijn, wat hun verhaal is en wat je er vandaag de dag aantreft. Per café lees je ook waarom het de moeite waard is om er deze winter langs te gaan.

‍

TL;DR: dit zijn de 5 oudste cafés van Nederland die vandaag nog open zijn

‍

1. Café ’t Rozenhoedje, Maastricht (sinds 1466)
2. Stadsbierhuys De Waag, Doesburg (sinds 1478)
3. Café In de Blaauwe Hand, Nijmegen (sinds 1542)
4. Café Karpershoek, Amsterdam (sinds 1606)
5. Café De Druif, Amsterdam (sinds 1631)

‍

Wanneer is een café “het oudste”?

Welk café het oudste van Nederland is, hangt af van wat je meetelt. Het ene café rekent vanaf de eerste vermelding in een archief, het andere vanaf een drankvergunning en een derde vanaf het jaar waarin het pand werd gebouwd. Daardoor claimen meerdere zaken dezelfde titel.

‍

Voor deze lijst tellen we vanaf het jaar waarin op die plek aantoonbaar drank werd geschonken. Daarnaast moet de zaak vandaag nog als café open zijn. Dat betekent dat een paar bekende namen net buiten de lijst vallen:

‍

• Grand Hotel De Draak in Bergen op Zoom noemt zichzelf het oudste hotel en de oudste onderneming van Nederland, maar is een hotel en geen café.
• ’t Goude Hooft in Den Haag geldt als de oudste herberg van de stad en is nu een hotel-restaurant.
• De Roode Eenhoorn in Nieuwe Niedorp werd al in 1530 genoemd en noemt zich het oudste café van Nederland. Sinds 2012 is het pand een woonzorghuis. Alleen op een paar bijzondere zomerdagen is het voorhuis nog open voor horeca.
• Café ’t Papeneiland in Amsterdam staat in een pand uit 1642, maar het café zelf begon pas in 1896.
• Café Hoppe aan het Amsterdamse Spui schenkt sinds 1670 en mist de top 5 maar net.

‍

De 5 oudste cafés van Nederland

Hieronder staan de vijf cafés op volgorde van leeftijd, van het oudste naar het jongste. Per café lees je waar het jaartal vandaan komt, wat je er vandaag aantreft en waarom je er deze winter langsgaat. Onderaan elk café staan het adres en de dagen waarop het gesloten is.

‍

1. Café ’t Rozenhoedje, Maastricht (1466)

Café ’t Rozenhoedje is volgens onze telling het oudste café van Nederland, en het is sinds het midden van de vijftiende eeuw onafgebroken een kroeg geweest. Al in 1466 wordt de horecafunctie van het pand in documenten genoemd. Op papier is het daarmee ouder dan De Waag in Doesburg, die zichzelf de oudste horecagelegenheid van het land noemt.

‍

Het café is daar zelf eerlijk over: in Maastricht zijn een paar panden bekend waar nog eerder horeca zat. Die zijn die functie alleen ooit kwijtgeraakt. Vroeger was ’t Rozenhoedje een herberg, brouwerij en bakkerij tegelijk. De naam komt van een van de vroegste eigenaren, Geret Int Roesenhuetgen.

‍

Waarom deze winter: in december staat er live muziek op de agenda, tot en met oudejaarsavond. Bestel er een Limburgse vlaai bij de koffie of een speciaalbier aan de bar. Op vrijdag staat de vismarkt pal voor de deur.

‍

Boschstraat 109, Maastricht. Op maandag en dinsdag gesloten.

‍

2. Stadsbierhuys De Waag, Doesburg (1478)

De Waag in Doesburg is de bekendste kandidaat voor de titel “oudste café van Nederland”. Het gebouw opende in 1478 als waag, de plek waar handelswaar werd gewogen en belast, en diende daarnaast als herberg. De huurder had in die tijd het alleenrecht op de verkoop van buitenlands bier in de stad.

‍

Het laatgotische stadsbierhuis is een rijksmonument met een trapgevel, luiken en een kelder met graatgewelven. Opvallend detail: het gebouw werd eeuwenlang nooit helemaal afgemaakt. Pas bij de restauratie van 1947 tot 1949 werd het voltooid naar de aanwijzingen die toen werden gevonden.

‍

Waarom deze winter: van oktober tot en met maart speelt er elke tweede zondag van de maand live muziek. Combineer dat met een kom Doesburgse mosterdsoep, het gerecht waar de stad om bekendstaat, en kies daarna uit de twaalf tapkranen.

‍

Koepoortstraat 2-4, Doesburg. Op maandag en op eerste en tweede kerstdag gesloten.

‍

3. Café In de Blaauwe Hand, Nijmegen (1542)

In de Blaauwe Hand is het oudste café van Nijmegen. Het pand hoorde oorspronkelijk bij de lakenhal van de stad, maar in 1542 werd dit deel al ingericht als dranklokaal. De naam verwijst naar de lakenververs die hier ooit hun werk deden.

‍

Het café is prachtig gerestaureerd en heeft veel hoeken en nissen. Aan de bar draait het om bier: twaalf tapkranen, waarvan zeven wisselkranen, en meer dan zestig bieren op fles.

‍

Waarom deze winter: een volle bruine kroeg met veel hoekjes is op een koude avond precies waar je wilt zijn. Vraag naar de Rooie Tieptop, de eigen huistripel die je alleen hier van de tap drinkt. Reserveren kan niet, dus kom op tijd.

‍

Achter de Hoofdwacht 3, Nijmegen. Op maandag gesloten.

‍

4. Café Karpershoek, Amsterdam (1606)

Café Karpershoek wordt het vaakst genoemd als het oudste café van Amsterdam. Het pand dateert uit 1557 en in 1606 begon de eerste bekende tapper, Vrerick Gerritsen, hier bier te verkopen. Volgens het café zelf was het een gastenverblijf voor zeelieden van de VOC.

‍

De geschiedenis zit letterlijk in de muren. Bij een verbouwing in 1946 kwamen er in de kelder antieke tegels tevoorschijn die volgens kenners meer dan driehonderd jaar oud waren. In 1959 werd achter de bar een oude wodkafles gevonden met het zegel van tsaar Nicolaas II. De naam komt van de familie Korpershoek, die het café vanaf 1922 runde.

‍

Waarom deze winter: Karpershoek is een praatcafé waar je komt voor het gesprek. Er ligt nog altijd zand op de vloer, en bij de borrel horen bitterballen of een stuk appeltaart. Het café ligt op een paar minuten lopen van Amsterdam Centraal, dus het is een goede eerste of laatste stop van een winterse dag in de hoofdstad.

‍

Martelaarsgracht 2, Amsterdam. Dagelijks open.

‍

5. Café De Druif, Amsterdam (1631)

Café De Druif kreeg volgens het stadsarchief in 1631 een drankvergunning. Het pand zelf is nog ouder en dateert uit 1566. De naam verwijst naar de druiventrossen die vroeger aan de gevel hingen, een teken dat hier eens een likeurstokerij zat. Het café in zijn huidige vorm opende in 1863, toen een katholieke kleermaker en zijn Pruisische vrouw de zaak begonnen.

‍

Volgens de overlevering dronk zeeheld Piet Hein hier zijn borrel. Hij woonde verderop in de straat, al overleed hij in 1629, twee jaar voor de officiële vergunning. Toen de vorige eigenaar in 2022 stopte, namen de nieuwe eigenaren het café over met de belofte dat alles bij het oude zou blijven.

‍

Waarom deze winter: met houten vaten aan de muur, kleedjes op tafel en gaskroonluchters voelt De Druif bijna als een museum waar je gewoon een borrel kunt bestellen. Let wel op als je naar het toilet gaat: de trap naar de kelder staat bekend als een van de steilste van de stad.

‍

Rapenburgerplein 83, Amsterdam.

‍

Wat de oudste cafés van Nederland gemeen hebben

Wat deze vijf cafés gemeen hebben, is dat ze telkens zijn meegegaan met hun tijd terwijl de bar het middelpunt bleef. Karpershoek kende in vier eeuwen een lange rij eigenaren. De Waag ging van een stadsbierhuis met een biermonopolie naar een zaak met twaalf tapkranen. In de Blaauwe Hand werkt met wisselkranen, zodat er steeds iets nieuws op de tap staat.

‍

De rode draad is de vaste gast. Mensen komen terug voor de plek, de sfeer en de mensen achter de bar. De rest moet vooral goed werken, zodat het personeel tijd heeft voor de gasten en niet voor de techniek. Voor wie zelf een café runt, is dat misschien wel de belangrijkste les van vijfhonderd jaar kroeggeschiedenis.

‍

Twelve en de cafés van nu

Twelve is in 2007 begonnen in de sportkantine en werkt inmiddels op meer dan 15.000 locaties, van kantines en stadions tot cafés. Het kassasysteem is gebouwd voor het drukste moment. Ook een invalkracht die op een volle vrijdagavond voor het eerst achter de bar staat, is binnen 1 minuut aan de slag.

‍

Een van die cafés is Café Rocks in Enschede, sinds 1994 een begrip in de stad en een stamkroeg in de puurste zin van het woord. Eigenaar Kees Riemersma stapte over op Twelve toen zijn vorige leverancier de ondersteuning uitfaseerde, en zette daarna ook zijn tweede zaak over. Wie weet staat Café Rocks over een paar eeuwen in een lijstje als dit.

‍

Klaar voor je eigen drukke winteravond?

De oudste cafés van Nederland laten zien dat een goede kroeg eeuwen mee kan gaan, zolang de gasten blijven komen en alles achter de tap goed loopt. Benieuwd hoe dat er in jouw café uitziet met Twelve? Doe eerst zelf de kassatour of boek een demo en ontdek hoe Twelve jouw drukste avonden soepel laat verlopen.

‍

Veelgestelde vragen over de oudste cafés van Nederland

Wie zoekt naar het oudste café, komt al snel meerdere claims tegen. Hieronder zetten we de antwoorden op een rij, voor heel Nederland en voor Amsterdam.

‍

Wat is het oudste café van Nederland?

Het oudste café van Nederland dat nog open is, is Café ’t Rozenhoedje in Maastricht. Daar wordt de horecafunctie al in 1466 in documenten genoemd. Stadsbierhuys De Waag in Doesburg (1478) noemt zichzelf de oudste horecagelegenheid van het land. De Roode Eenhoorn in Nieuwe Niedorp claimt de titel ook, maar is sinds 2012 een woonzorghuis.

‍

Wat is het oudste café van Amsterdam?

Café Karpershoek aan de Martelaarsgracht geldt als het oudste café van Amsterdam. In 1606 schonk de eerste bekende tapper er bier. Café De Druif (vergunning in 1631) en Café Hoppe (sinds 1670) volgen. Proeflokaal De Drie Fleschjes wordt ook wel de oudste kroeg van de stad genoemd, maar is een proeflokaal en geen café.